1,6 միլիարդ դոլար արժողությամբ նախագիծը, որին աջակցում է Ջարեդ Քուշները, Ալբանիայի մայրաքաղաքի փողոցներ է դուրս բերել հազարավոր ցուցարարների, որոնցից ոմանք եկել էին փչովի ֆլամինգոներով։ Ակտիվիստները վախենում են, որ լայնածավալ շինարարությունը կկործանի էկոլոգիական պահպանության տակ գտնվող տարածքը, գրում է NBC News-ը։
Նախագահ Դոնալդ Թրամփի փեսան նոր և չափազանց լուրջ հակառակորդ ունի՝ վարդագույն ֆլամինգոն։ Օրենքով պահպանվող այս թռչունը դարձել է արագ թափ հավաքող բողոքական շարժման խորհրդանիշը, որն ուղղված է Ջարեդ Քուշների՝ Ադրիատիկ ծովի գեղատեսիլ ափին շքեղ առողջարան կառուցելու ծրագրերի դեմ։
Ներդրումային նախագիծը գնահատվում է 1,6 միլիարդ դոլար։ Վախերը, որ զբոսաշրջային համալիրը սպառնում է էկոլոգիապես խոցելի տարածաշրջանին՝ իր անձեռնմխելի լողափերով և կենդանիների բազմաթիվ պահպանվող տեսակներով, հազարավոր մարդկանց դուրս բերեցին Տիրանայի փողոցներ։
Անցյալ շաբաթ Ալբանիայի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած լայնածավալ բողոքի ակցիաների ժամանակ ցուցարարները վանկարկում էին «Ալբանիան վաճառքի չէ» և բախվում ոստիկանության հետ, որն ի պատասխան կիրառեց ջրցան մեքենաներ։ Հինգշաբթի օրը բողոքողները հավաքվել էին վարչապետ Էդի Ռամայի նստավայրի մոտ՝ վանկարկելով «հեղափոխություն» և պահանջելով նրա հրաժարականը։
Նախագծի իրականացմամբ զբաղվում է Քուշների Affinity Partners ներդրումային ընկերությունը։ Ծրագրերը ներառում են ափամերձ հատվածի կառուցապատում Վյոսա և Նարտա գետերի պահպանվող դելտայի շրջանում, ինչպես նաև մոտակա անմարդաբնակ Սազան կղզում, որտեղ կոմունիստական դարաշրջանում գտնվում էր գաղտնի ռազմական բազա։
Կղզու մակերեսը կազմում է մոտ 5,7 քառակուսի կիլոմետր (ինչը մոտավորապես երկու անգամ մեծ է Նյու Յորքի Կենտրոնական զբոսայգուց), թեև առաջարկի համաձայն՝ կառուցապատվելու է այդ տարածքի միայն մի մասը։
Նախագծի քննադատները վարչապետ Էդի Ռամային մեղադրում են Սպիտակ տան առաջ հաճոյանալու փորձի մեջ։ Նախագիծը վերջնականապես հաստատվել է իշխանությունների կողմից անցյալ տարի Դոնալդ Թրամփի՝ նախագահի պաշտոնում ստանձնումից ընդամենը մի քանի օր առաջ։
Բնապահպանները նույնպես ահազանգում են․ շինարարությունը կարող է անդառնալի հարված հասցնել կղզու կուսական լողափերին և կենսաբազմազանության առանցքային գոտիներին, ինչպես նաև դուրս մղել հազարավոր չվող թռչունների, որոնց ճանապարհն անցնում է այս տարածաշրջանով։ Բացի այդ, Վյոսա-Նարտա դելտան երկրում միակ վայրն է, որտեղ բնադրում են ֆլամինգոները։
«Սա մեր ունեցած ամենազարմանալի կենսամիջավայրերից մեկն է, եթե խոսենք պահպանվող տարածքների և ափամերձ ջրա-ճահճային հողերի մասին», — NBC News-ին տված հարցազրույցում ասել է Ալբանիայում «Բնական միջավայրի պաշտպանություն և պահպանում» (PPNEA) հասարակական կազմակերպության բնապահպան և ղեկավար Ջոնի Վորպսին։ — «Երբ այնտեղ ես լինում, այդ վայրը իսկական հեքիաթ է թվում»։
Վորպսիի և շատ այլ ալբանացիների համար Վյոսա-Նարտա շրջանը «կախարդական կենտրոն» է, որտեղ կարելի է հանդիպել ամենատարբեր կենդանիների՝ դելֆիններից և ծովային կրիաներից մինչև հազվագյուտ միջերկրածովյան վանական փոկեր։
Նախագծի վիզուալիզացիաները, որոնք Քուշները հրապարակել էր իր սոցցանցերում դեռ մի քանի տարի առաջ, սկզբում հասարակության մեջ լուրջ անհանգստություն առաջացրին։ Սակայն իրական զանգվածային բողոքները բռնկվեցին միայն վերջին շաբաթներին, երբ Զվերնիեց թերակղզու հատվածներից մեկը հասավ ծանր շինարարական տեխնիկան։
«Այն ռենդերներից դատելով, որոնք մենք տեսել ենք, ամեն ինչ սարսափելի է թվում, — նշում է Վորպսին։ — Շինարարությունը պարզապես երկրի երեսից կջնջի այս վայրի բնության հատվածը և դարպասներ կբացի պահպանվող գոտու ներսում ամբողջ ափամերձ հատվածի լայնածավալ կոմերցիոն կառուցապատման համար»։
Վարչապետ Էդի Ռաման վճռականորեն պաշտպանել է նախագիծը։ Նրա խոսքով՝ առողջարանը կօգնի ամրապնդել Ալբանիայի աճող կարգավիճակը որպես հանրաճանաչ զբոսաշրջային ուղղություն և հսկայական օգուտ կբերի երկրի տնտեսությանը։ Այս շաբաթ Ռաման մի քանի անգամ գրառումներ է հրապարակել Facebook-ում՝ կոշտ քննադատության ենթարկելով իր ընդդիմախոսներին։ Երեքշաբթի հրապարակված տեսանյութերից մեկում նա հայտարարել է, որ այս նախագիծը արտացոլում է իշխանությունների ձգտումը ստեղծել «Միջերկրական ծովի այս կողմի ամենագրավիչ զբոսաշրջային ուղղությունը»։
Ըստ ամենայնի, Ռամայի և դեվելոպերների դիրքորոշումները լիովին համընկնում են։ Իվանկա Թրամփը (Դոնալդ Թրամփի դուստրը և Ջարեդ Քուշների կինը) բազմիցս գովազդել է այս նախագիծը 2024 թվականին դրա առաջին հայտարարությունից ի վեր։
«Սա աներևակայելի, անչափ գեղեցիկ մասնավոր կղզի է հենց Միջերկրական ծովի սրտում», — անցյալ շաբաթ բիզնես-փոդքասթների հեղինակ Դևիդ Սենրեին տված հարցազրույցում հայտարարել է նա։ Միաժամանակ, կառուցապատողները պնդում են, որ իրենց գլխավոր առաջնահերթությունը կմնա «պատասխանատու կառավարումը և բնապահպանական իրավիճակի բարելավումը»։
Սակայն բնապահպանները անդրդվելի են։ Վորպսիի կարծիքով՝ այս ծրագիրը հետապնդում է բացառապես «ամբողջական ուրբանիզացիայի և եզակի բնական գոտու լիակատար վերափոխման» նպատակներ։
Քաղաքական համատեքստ․ Բելգրադի նախադեպը և Սպիտակ տան պատասխանը
Քուշների կողմից 2024 թվականին հայտարարված ծրագրերն ի սկզբանե ներառում էին ևս մեկ խոշոր ներդրում՝ շքեղ հյուրանոցի կառուցում Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում՝ նախկին յուգոսլավական բանակի շտաբի տեղում։ Սակայն սերբական նախագիծն անցյալ տարի ամբողջությամբ դադարեցվեց տեղի բնակչության լայնածավալ փողոցային բողոքներից հետո։
Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Աննա Քելլին NBC News-ին տված մեկնաբանության մեջ ընդգծել է, որ Ջարեդ Քուշները գործում է բացառապես որպես մասնավոր անձ, և նրա բիզնես նախագծերը «ոչ մի կապ չունեն ոչ նախագահի, ոչ էլ Միացյալ Նահանգների վարչակազմի հետ»։
Պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք Էդի Ռամայի կառավարության կողմից նախագծի հավանությունը Դոնալդ Թրամփի բարեհաճությանը հասնելու փորձ չէր, Քելլին ասել է. «Սա նույն հնացած հռետորաբանությունն է, որը դեմոկրատները արդեն մի ամբողջ տասնամյակ առաջ են մղում նախագահ Թրամփի, նրա ընտանիքի և նրա վարչակազմի դեմ»։
Ինքը՝ Ալբանիայի վարչապետ Էդի Ռաման, Affinity Partners ընկերության ներկայացուցիչները, ինչպես նաև նախագծի զարգացմամբ անմիջականորեն զբաղվող ընկերության նախագահ Աշեր Աբեհսերան, լրագրողների մեկնաբանության հարցումներին չեն պատասխանել։
Source: https://news.am/hy/news/1041972